-głównym tematem utworu jest przebywanie Aloszy w świecie grzechu-w świecie ludzi. Alosza pragnie żyć w odosobnieniu, ale przez swojego ojca duchownego zostaje wysłany w „normalne życie” ludzkie; -fabuła przedstawia dzieje świętości przechodzącej przez „ogień grzechu”; -decyzja Zosimy jest ewenementem w ideologii ówczesnego prawosławia: ~Athos bowiem, w którym zapanował hezychizm, propagował idee wycofania się z życia, cenił bardziej refleksję niż działalność, modlitwę niż czyn; ~w środowisku monastycznym na ogół uważano, że droga do Boga nie prowadzi przez „żywe życie” pełne grzechu i namiętności; - postać Zosimy związana jest z renesansem religijnym XIX wieku i tzw. „starczestwem”- nauczycielami ludu- starcami; -Zosima ma 3 prototypy: ~starzec Amwrosij – z Pustelni Optyńskiej przy klasztorze Kozielskim; pocieszyciel strapionych, którego miał okazję spotkać Dostojewski; ~Zacharij Wiechowski- w młodości oficer, który prowadził hulaszcze życie, pełne rozpusty i pochwały dla pieniądza, a później przeżył gwałtowne nawrócenie, odszedł do pustelni i zasłynął pod imieniem Zosimy; !!! ~ św. Tichon Zadonski – dla Dostojewskiego wzór bohatera pozytywnego, związany z tendencjami antyestetycznymi, skierowanymi przeciw nadmiernemu autorytetowi mistyki bizantyńskiej